Header Ads

Lần đầu tiên phát hiện sao chổi không đuôi

Một kiểu sao chổi mới rất kỳ lạ vì nó gần như không có đuôi vừa được phát hiện. Sao chổi này vừa trở về từ rìa ngoài cùng của hệ Mặt Trời, nhưng nó có thể có nguồn gốc ở gần Mặt Trời hơn. Thú vị hơn, nó có thể là một mẫu đất đá của Trái Đất từ lúc hành tinh vừa được hình thành.

Lần đầu tiên phát hiện sao chổi không đuôi. Đây là hình ảnh minh họa cho thấy quỹ đạo của sao chổi C/2014 S3 - thiên thể không đuôi đầu tiên được phát hiện với quỹ đạo của sao chổi và chu kỳ rất dài. Sao chổi này thực hiện một vòng quanh Mặt Trời mất 860 năm. Credit : ESO/L. Calçada.
Lần đầu tiên phát hiện sao chổi không đuôi. Đây là hình ảnh minh họa cho thấy quỹ đạo của sao chổi C/2014 S3 - thiên thể không đuôi đầu tiên được phát hiện với quỹ đạo của sao chổi và chu kỳ rất dài. Sao chổi này thực hiện một vòng quanh Mặt Trời mất 860 năm. Credit : ESO/L. Calçada. (Bấm vào hình để xem hình gốc).

Các nhà khoa học đặt tên cho loại sao chổi mới này là Manx, là tên của một loài mèo hầu như không có đuôi. Sao chổi này đến từ Đám mây Oort, một khu vực khổng lồ lạnh giá bao xung quanh hệ Mặt Trời. Các nhà khoa học ước tính rằng Đám mây Oort được cấu thành từ hàng ngàn tỷ thiên thể băng hoặc đá lạnh giá và cách xa với khoảng cách cỡ 100.000 lần so với khoảng cách từ Trái Đất đến Mặt Trời.

Các nhà thiên văn hướng ống kính về sao chổi mang tên C/2014 S3 này, và được gọi ngắn là S3, qua kính thiên văn Pan-STARRS ở Hawaii. Sao chổi này được phát hiện vào năm 2014, lúc đó có khoảng cách xa gấp hai lần khoảng cách từ Mặt Trời tới Trái Đất. Nó có quỹ đạo 860 năm một vòng quay quanh Mặt Trời nên nó được cho là đến từ Đám mây Oort xa xôi.

Không giống các sao chổi khác, S3 là gần như không có đuôi, đuôi của nó hoạt động kém hơn 100.000 lần so với đuôi của những sao chổi điển hình trên những quỹ đạo tương tự. Sao chổi phát triển mạnh mẽ khi nó đến gần Mặt Trời, khi đó băng đá trong lõi của nó nóng lên và khí kéo dài ra phía sau tạo thành đuôi. Việc không có đuôi cho thấy rằng S3 có rất ít băng, không giống như những sao chổi khác từ Đám mây Oort luôn chứa đầy băng bên trong.

Các nhà khoa học vừa phát hiện một loại sao chổi mới với hầu như không có đuôi, loại sao chổi này được đặt tên là Manx, như tên của loài mèo Manx không đuôi. Có thể là một phần còn sót lại trong quá trình hình thành Trái Đất từ hàng tỷ năm trước. Trên đây là hình ảnh minh họa của họa sĩ, cho thấy một thiên thể vừa trở về từ Đám mây Oort lạnh giá ở rìa ngoài của hệ Mặt Trời. Credit : ESO/M. Kornmesser.
Các nhà khoa học vừa phát hiện một loại sao chổi mới với hầu như không có đuôi, loại sao chổi này được đặt tên là Manx, như tên của loài mèo Manx không đuôi. Có thể là một phần còn sót lại trong quá trình hình thành Trái Đất từ hàng tỷ năm trước. Trên đây là hình ảnh minh họa của họa sĩ, cho thấy một thiên thể vừa trở về từ Đám mây Oort lạnh giá ở rìa ngoài của hệ Mặt Trời. Credit : ESO/M. Kornmesser.

Các quan sát khác từ Kính thiên văn Rất lớn (Very Large Telescope) của Đài Quan sát Nam Châu Âu (European Southern Observatory) ở Chile và từ Kính thiên văn Canada-Pháp-Hawaii (Canada-France-Hawaii Telescope) cho thấy S3 giống như các tiểu hành tinh (asteroid) đất đá từ vành đai tiểu hành tinh hơn là một sao chổi. Một mô hình về sao chổi mới này khẳng định rằng nó đã tự không còn là sao chổi nữa, hoặc là một mảnh đá có thể đã va chạm với sao chổi.

Vậy là chúng ta đã khám phá ra được sao chổi đất đá đầu tiên. Bởi vì chúng ở gần Mặt Trời, Trái Đất và các hành tinh bên trong của hệ Mặt Trời - nơi ít băng hơn so với phần rìa của Thái Dương hệ. Sao chổi ít băng vừa được phát hiện này cho thấy mặc dù nó xuất phát từ Đám mây Oort, nhưng có thể nguồn gốc của nó là từ bên trong hệ Mặt Trời.

Đây là một phát hiện thú vị, S3 có thể bị văng ra khỏi Trái Đất vào những ngày ban đầu khi hành tinh xanh đang được hình thành. Nó có thể là một thiên thể giống với Trái Đất từ những ngày vừa được hình thành, và nó được giữ lạnh từ thời điểm đó đến nay trong cái lạnh của không gian vũ trụ.

Chúng ta có biết nhiều tiểu hành tinh, và tất cả chúng đều được 'nướng' chín bởi hàng tỷ năm gần Mặt Trời. Và S3 là tiểu hành tinh đầu tiên chúng ta phát hiện được trong tình trạng chưa 'chín', nó được 'bảo quản' trong 'tủ đông' tốt nhất".

Những nghiên cứu trước đây cho rằng, sao chổi loại Manx mà không hoàn toàn bằng đất đá cũng có thể tồn tại - thí dụ như những sao chổi chết đã mất hầu hết băng giá của chúng. Những sao chổi loại Manx băng giá khiến việc đếm những sao chổi đất đá trở nên khó khăn hơn khi người ta phải xác định xem đó là Manx băng hay Manx đá.

Chúng ta vẫn chưa chắc chắn có phải những Manx băng giá được tạo thành từ Đám mây Oort hay không. Tính đến hôm nay, chúng ta biết rằng những thiên thể đất đá thì thường là nhỏ. Nếu không thì chúng ta đã biết đến nhiều Manx hơn nữa, có thể từ 100 đến 500 hay 1000 đến 5000. Nhưng chúng ta chưa biết chúng nhỏ đến cỡ nào.

Chi tiết về phát hiện này được đăng tải trên Tạp chí Science Advances, bản trực tuyến ngày 29 tháng 4 năm 2016.