Header Ads

Quầng Mặt Trăng trên bầu trời hoàng hôn ở Paranal

Sau khi Mặt Trời lặn và ánh hoàng hôn phủ kín bầu trời, những đám mây cũng xuất hiện tô điểm thêm vẻ đẹp của bức tranh. Bạn hãy nhìn lên bầu trời, ở xung quanh Mặt Trăng có một quần sáng, nó được gọi là Quầng (Corona), là một hiện tượng quang học được tạo ra bởi sự nhiễu xạ của ánh sáng từ Mặt Trăng qua những giọt nước nhỏ hay các tinh thể băng xuất hiện trong không khí, gần các đám mây. Và dưới mặt đất, là ba trong bốn kính thiên văn bổ trợ (Auxiliary Telescopes) thuộc chuỗi kính thiên văn rất lớn (Very Large Telescope array).

Quầng Mặt Trăng trên bầu trời hoàng hôn ở Paranal. Tác giả : Miguel Claro.

The Very Large Telescope (VLT) là một chuỗi các kính viễn vọng quang của ESO (European Southern Observatory - Đài Quan sát Nam Châu Âu), được đặt ở Cerro Paranal thuộc sa mạc Atacama của nước Chile. VLT hiện là công cụ quang học tiên tiến nhất trên thế giới, bao gồm bốn kính thiên văn với gương kính chính có đường kính là 8,2 mét. Bốn kính thiên văn đó có tên là Antu, Kueyen, Melipal và Yepun, là bốn tên thiên thể trong tiếng Mapuche (là ngôn ngữ được nói nhiều ở Argentina và Chile).

Chúng thường được sử dụng riêng biệt nhau để phân tích các thiên thể nhỏ, nhưng có nhiều lúc cũng được kết nối lại và quan sát cùng nhau để được góc quan sát rộng và độ phân giải lớn hơn. Khi chúng kết nối lại với nhau, thì những thiên thể mờ nhạt với độ sáng biểu kiến là +30 cũng không thành vấn đề gì nếu chụp hình phơi sáng khoảng 1 tiếng đồng hồ, tương ứng rằng thiên thể này mờ nhạt gấp 4 tỷ lần so với khi bạn quan sát bằng mắt thường. Khi những kính viễn vọng này làm việc cùng nhau, sẽ tạo thành một sự giao thoa (interferometer) khổng lồ, giúp các nhà thiên văn có thể xem một thiên thể nào đó chi tiết hơn 25 lần so với khi quan sát bằng một kính viễn vọng đơn lẻ.

Ánh sáng từ một thiên thể khi bốn kính viễn vọng kết hợp lại sẽ truyền về thông qua một hệ thống phức tạp của gương kính từ những đường hầm ngầm bên dưới lòng đất, nơi mà đường đi của ánh sáng được lưu giữ lại với tỷ lệ ít hơn 1/1000 millimet trên 100 mét. Với tỷ lệ này, bộ tứ kính viễn vọng sẽ tái tạo lại hình ảnh với độ phân giải góc chính xác tới từng milli giây cung (milliarcsecond). Độ chính xác này tương tự như việc bạn phải phân biệt rõ hai đèn pha của xe hơi khi chiếc xe nằm trên Mặt Trăng. Tấm hình này được chụp vào ngày 16/10/2015.

   Milli giây cung/góc là gì ? 
• Trên bầu trời (hay trong một hình tròn, một hình cầu) người ta chia thành 360 phần bằng nhau, một phần tương ứng với 1 độ, gọi là 1 độ góc (degree).
• 1 độ chia thành 60 phần bằng nhau, một phần tương ứng với 1 phút, gọi là 1 phút góc (arcminute).
• 1 phút chia thành 60 phần bằng nhau, một phần tương ứng với 1 giây, gọi là 1 giây góc (arcsecond).
• Nếu lấy giây góc chia làm 1000 phần bằng nhau, thì một phần như vậy là 1 milli giây góc (milliarcsecond). Hoặc lấy giây góc chia làm 1 triệu phần bằng nhau, thì một phần như vậy là 1 micro giây góc (microaresecond).
Chữ arc dịch ra là góc, hoặc cung, nên bạn có thể sử dụng cả hai chữ góc, hoặc cung.

Tác giả : Miguel Claro.