Header Ads

Nhật Bản được quyền đặt tên nguyên tố thứ 113

Ngày 31/12 vừa qua, nhà vật lý Kosuke Morita cùng các đồng nghiệp của ông ở viện nghiên cứu RIKEN của Nhật Bản đã được trao quyền đặt tên cho nguyên tố thứ 113 trong Bảng tuần hoàn các nguyên tố hóa học Mendeleev bởi IUPAC và IUPAP (the International Union of Pure and Applied Chemistry/Physics - Liên đoàn Quốc tế về Vật lý/Hóa học Thuần túy và Ứng dụng).

Nhà vật lý Kosuke Morita từ viện nghiên cứu RIKEN của Nhật Bản trong một buổi họp báo ở Wako, Saitama, gần Tokyo vào ngày 31/12/2015 vừa qua. Hình : Kyodo News via AP.
Nhà vật lý Kosuke Morita từ viện nghiên cứu RIKEN của Nhật Bản trong một buổi họp báo ở Wako, Saitama, gần Tokyo vào ngày 31/12/2015 vừa qua. Hình : Kyodo News via AP.

Việc chứng minh ra được nguyên tố thứ 113 thì không phải là việc đơn giản. Nguyên tố thứ 113 là một nguyên tử có 113 proton trong hạt nhân, chỉ có thể tổng hợp trong môi trường phòng thí nghiệm và chúng phân rã rất nhanh.

Nguyên tố 113 nằm giữa nguyên tố Copernicium (thứ 112) và Flerovium (thứ 114) trên bảng tuần hoàn. Morita và nhóm của ông đã sử dụng máy gia tốc tuyến tính và máy phân tách ion để tìm kiếm các nguyên tố tổng hợp siêu nặng mới từ cuối những năm 1980. Năm 2003, nhóm của ông bắt đầu tạo ra nguyên tố 113 bằng cách bắn phá một lớp mỏng bismuth (nguyên tố 83, ký hiệu Bi) cùng các ion kẽm với tốc độ bằng khoảng 10% tốc độ ánh sáng.

Hiện nay tên tạm thời của nguyên tố thứ 113 là Ununtrium, nó là nguyên tố nhẹ nhất vẫn chưa có tên chính thức (tính tới cuối 2015). Nhóm nhà khoa học ở RIKEN dự định sẽ đặt tên cho nó là Japani, là tên của đất nước Nhật Bản. Ngoài ra còn nhiều tên đề xuất như Japonium (tên nước Nhật Bản), Rikenium (tên viện nghiên cứu), Nishinanium (tên của nhà vật lý Yoshio Nishina, là cha đẻ của nghiên cứu vật lý hiện đại ở Nhật).

Trong cuộc chạy đua giành quyền đặt tên cho nguyên tố thứ 113 trong Bảng tuần hoàn Mendeleev còn có Viện Nghiên cứu Hạt nhân Joint ở Dubna, nước Nga và Phòng Thí nghiệm Quốc gia Lawrence Livermore ở California, Hoa Kỳ sau khi hai nhóm này công bố phát hiện nguyên tố 113 của mình vào năm 2004. Tuy nhiên IUPAC đã khẳng định nhóm của Morita là người phát hiện ra nguyên tố này vì họ đã công bố nghiên cứu của mình trên Tạp chí Hội Vật lý Nhật Bản vào năm 2012.

Hai nhóm ở Nga và Mỹ cùng Phòng Thí nghiệm Quốc gia Oak Ridge ở Tennessee cũng được quyền đặt tên cho nguyên tố thứ 115 và 117. Riêng nhóm khoa học gia từ Joint và Lawrence Livermore được quyền đặt tên cho nguyên tố thứ 118.