Quan sát sao chổi hai đuôi Catalina trước bình minh

Hãy chuẩn bị đồ nghề và sẵn sàng săn sao chổi C/2013 US10 Catalina nhé các bạn. Sao chổi này vừa vượt qua điểm cận nhật (điểm gần Mặt Trời nhất trên quỹ đạo của nó) vào ngày 15 tháng 11 vừa qua, lúc đó nó cách Mặt Trời là 0,82 AU, và nó đã bắt đầu tỏa sáng hơn vào buổi sáng lúc bình minh trong những tháng cuối năm 2015.

Sao chổi Catalina cao trên hồ Superior gần thành phố Duluth, bang Minnesota, nước Hoa Kỳ vào 5 giờ 55 phút sáng 22 tháng 11 năm 2015. Tác giả : Bob King.
Sao chổi Catalina cao trên hồ Superior gần thành phố Duluth, bang Minnesota, nước Hoa Kỳ vào 5 giờ 55 phút sáng 22 tháng 11 năm 2015. Tác giả : Bob King.

Cập nhật 23/11 : Sao chổi Catalina đã xuất hiện và dành cho các bạn quan sát qua kính thiên văn. Vài ngày tới nó sẽ cao dần lên và tỏa sáng hơn trước bình minh, với độ sáng biểu kiến ước tính vào khoảng +7,6 tới +6 (độ sáng +6 là giới hạn thấp nhất để mắt thường có thể quan sát trực tiếp được).

Hầu hết các sao chổi có hai đuôi thì một đuôi là bụi khí và đuôi còn lại là plasma của khí bị ion hóa. Những cái đuôi này không liên quan tới hướng đi của sao chổi, nó cho ta biết cách Mặt Trời đã tương tác với khí và bụi của sao chổi.

Do sao chổi Catalina vừa tới gần Mặt Trời vào ngày 15/11 vừa qua, nên bây giờ nó vẫn còn ở gần vùng ánh sáng chói chang của Mặt Trời. Chúng ta hãy đợi vào cuối tháng 11 này, khi nó sáng hơn và đủ sáng để quan sát bằng mắt thường ở nơi tối trời, lúc này nó sẽ mọc cao hơn ở hướng đông trước bình minh. Lúc đó, sao chổi sẽ nằm gần các hành tinh trên bầu trời buổi sáng tháng 12.

Quan sát sao chổi Catalina ở đâu và khi nào ? Vào nửa sau tháng 11 cho tới năm sau, ở hướng đông - hướng Mặt Trời mọc, lúc trước khi bình minh tới. Sao chổi di chuyển chậm trên bầu trời, nó dịch chuyển rất ít qua mỗi ngày, nên bạn cứ từ từ thong thả mà quan sát nó. Hãy tới những vùng nông thôn tối trời, không có ánh đèn đô thị và không có mây che, hướng ống dòm hoặc ống kính thiên văn lên hướng đông trước bình minh để quan sát nó.

Dưới đây là bản đồ sao vị trí của sao chổi Catalina trong vài tuần tới.

Vị trí của sao chổi Catalina vào sáng sớm ngày 25 tháng 11 năm 2015.
Vị trí của sao chổi Catalina vào sáng sớm ngày 25 tháng 11 năm 2015.

Vị trí của sao chổi Catalina vào sáng sớm ngày 30 tháng 11 năm 2015.
Vị trí của sao chổi Catalina vào sáng sớm ngày 30 tháng 11 năm 2015.

Hình sẽ được cập nhật thêm ...

Sao chổi Catalina sẽ trông như thế nào ? Những quan sát gần đây cho biết rằng đuôi của sao chổi đã dài 800 ngàn cây số. Như vậy, trong những tháng tới, bạn sẽ quan sát được sao chổi với cái đuôi đẹp. Đẹp hơn qua kính thiên văn xịn.

Tuy nhiên khi quan sát qua kính, bạn sẽ không thấy được màu xanh lục như trong hình. Bạn sẽ thấy được sao chổi này (và hầu hết các sao chổi khác) với màu sắc xám khi quan sát qua kính. Lý do là vì máy chụp hình nhạy hơn mắt của ta, chỉ cần vài giây hoặc vài phút phơi sáng là chúng đã cho ta những màu sắc đẹp lung linh. Màu xanh lục mê mẩn từ các sao chổi được tạo ra từ khí phân tử carbon.

Vài mốc thời gian quan trọng
31/10/2013. Trạm Khảo sát Bầu trời Catalina ở bang Arizona đã khám phá ra sao chổi và đặt tên là C/2013 US10 (Catalina). Đầu tiên, các nhà thiên văn nghĩ rằng nó là một tiểu hành tinh đất đá, nhưng dựa vào những quan sát sau đó, họ khẳng định đó là một sao chổi băng giá.

15/11/2015. Sao chổi Catalina đạt điểm cận nhật (điểm gần Mặt Trời nhất trên quỹ đạo của nó), lúc đó nó cách Mặt Trời là 0,82 AU. 1 AU (Astronomical Unit - Đơn vị Thiên văn) là khoảng cách từ Trái Đất tới Mặt Trời, vào khoảng 149,6 triệu cây số. Sao chổi Catalina di chuyển với tốc độ 166 ngàn cây số mỗi giờ từ khi nó tới điểm cận nhật.

23/11 tới 30/11/2015. Sao chổi Catalina trở nên rõ ràng và dễ dàng cho người quan sát bầu trời ở bán cầu bắc.

7/12/2015. Màn trình diễn của bầu trời. Sao chổi sáng và nằm gần Kim Tinh cùng trăng khuyết cuối tháng. Lúc này bạn đã có thể quan sát sao chổi bằng mắt thường, nhưng cũng rất khó để nhận biết ra nó, hãy theo dõi bản đồ sao và quan sát qua thiết bị hỗ trợ nhé.

31/12/2015. Tạm biệt năm cũ cùng sao chổi Catalina và ngôi sao Arcturus, hai thiên thể này sẽ nằm gần nhau trên bầu trời của chúng ta. Một hình ảnh đẹp đêm tất niên.

1/1/2016. Sao chổi Catalina nằm rất gần sao Arcturus vào ngày đầu năm mới. Như vậy bạn đã có sao Arcturus màu đỏ cam đặc trưng làm mốc để dò tìm ra sao chổi.

17/1/2016. Sao chổi Catalina sẽ vượt qua Trái Đất ở khoảng cách 110 triệu cây số (khoảng cách này xa lắm, nó sẽ không va chạm với chúng ta đâu), đường kính của sao chổi này vào khoảng 4 tới 20 cây số.

Sau Catalina, sao chổi nào sẽ lọt vào tầm mắt bạn ? Sao chổi tiếp theo được dự đoán sẽ quan sát trực tiếp bằng mắt thường - và dễ dàng phát hiện - là 46P/Wirtanen, nó sẽ xuất hiện vào mùa đông và là món quà Giáng sanh cho bạn vào năm 2018.

Mặc dù sao chổi 46P này được dự đoán sẽ có độ sáng biểu kiến là +3 hoặc +4, nhưng màn trình diễn sẽ tốt hay tệ hơn thì vẫn chưa khẳng định chắc chắn được, mọi chuyện sẽ thay đổi khi nó vượt qua Mặt Trời.

Vậy, C/2013 US10 (Catalina) chính là món quà cho chúng ta trong mùa lễ Giáng sanh năm 2015 này. Sao chổi Catalina có xuất phát điểm từ Đám mây Oort, điều này có nghĩa là bạn sẽ không bao giờ gặp lại nó nữa sau dịp quan sát này.

+Anh Tuấn Nguyễn theo EarthSky
Quan sát sao chổi hai đuôi Catalina trước bình minh Quan sát sao chổi hai đuôi Catalina trước bình minh Reviewed by Quang Niên on 11/24/2015 10:00:00 CH Rating: 5