Header Ads

Ngày này năm xưa : William Herschel phát hiện ra hai vệ tinh của hành tinh Thiên Vương

Ngày 11 tháng 1 năm 1787, hai vệ tinh đầu tiên của hành tinh Thiên Vương được con người biết tới được khám phá bởi William Herschel, đó là hai vệ tinh Titania và Oberon. Ông khám phá ra hai mặt trăng này sau sáu năm ông khám phá ra hành tinh Thiên Vương.

Ngày này năm xưa : William Herschel phát hiện ra hai vệ tinh của hành tinh Thiên Vương.
Ngày này năm xưa : William Herschel phát hiện ra hai vệ tinh của hành tinh Thiên Vương.

Bạn chú ý rằng, từ "mặt trăng" hay "moon" (viết thường) là danh từ chung để chỉ các vệ tinh tự nhiên của các hành tinh, còn "Mặt Trăng" hay "The Moon" (viết in) là danh từ riêng để chỉ vệ tinh tự nhiên duy nhất của Trái Đất.

Titania là mặt trăng lớn thứ tám trong hệ Mặt Trời với đường kính 1578 cây số. Tên Titania là tên nữ hoàng của các vị tiên trong vở kịch Giấc mộng đêm hè (A Midsummer Night’s Dream) của nhà văn William Shakespeare người Anh. Titania nằm trong từ quyển (magnetosphere) của hành tinh Thiên Vương.

Thành phần chánh của Titania gồm băng (ice) và đá (rock) và có lẽ nó được phân chia dưới dạng lõi đá với bề mặt băng giá cùng với một lớp nước lỏng nằm giữa hai thành phần này. Bề mặt của Titania tương đối tối và có màu hơi đỏ với nhiều hố lớn được tạo ra bởi sự va chạm của các thiên thạch, có hố rộng tới 326 cây số.

Còn Oberon là mặt trăng lớn nằm ngoài cùng nhất của hành tinh Thiên Vương (mặt trăng lớn nằm kế vào bên trong là Titania), nó là mặt trăng to lớn và có khối lượng nặng thứ nhì trong số các mặt trăng của hành tinh Thiên Vương, và nó cũng là mặt trăng nặng thứ chín trong hệ Mặt Trời. Tên của mặt trăng này được đặt theo vị vua huyền bí của các vị tiên trong vở kịch Giấc mộng đêm hè (A Midsummer Night’s Dream) của nhà văn William Shakespeare người Anh. Oberon nằm ngoài một phần so với từ quyển (magnetosphere) của hành tinh Thiên Vương.

Cấu tạo của nó căn bản giống như Titania, cũng có một lõi đá với bề mặt băng giá và có thể có lớp nước lỏng nằm giữa hai lớp này. Hố lớn nhất tạo bởi sự va chạm của thiên thạch trên bề mặt Oberon rộng 210 cây số. Cả Titania và Oberon đều được cho là được hình thành vào thời điểm hình thành đĩa bồi đắp vật chất xung quanh hành tinh Thiên Vương, tức là khi vật chất tụ lại đĩa bồi đắp tạo lên hành tinh Thiên Vương thì phần vật chất còn lại đã tạo nên các mặt trăng của nó.

Năm 2013, hệ thống các mặt trăng của hành tinh Thiên Vương đã được hệ thống đàng hoàng lại, dữ liệu bởi tàu Voyager 2 thực hiện vào tháng 1 năm 1986. Trong số dữ liệu đó có vài hình ảnh về Titania và Oberon mà cho ta thấy khoảng 40% bề mặt của mặt trăng này và phần bề mặt này đã được vẽ bản đồ.

Nhà thiên văn học William Herschel là một người Anh gốc Đức được sanh ra ngày 15 tháng 11 năm 1738 vào thời của Đế quốc La Mã Thần thánh (hay Thánh chế La Mã) mà đế quốc này đã tan rã vào năm 1806. Ông được biết tới khi phát hiện ra hành tinh Thiên Vương cùng hai vệ tinh lớn Titania và Oberon của nó, ông phát hiện ra hai vệ tinh này cùng ngày rồi sau đó ông nói rằng ông phát hiện thêm 4 vệ tinh khác nữa.

Tất cả các mặt trăng của hành tinh Thiên Vương đều được đặt tên theo các nhân vật được tạo ra bởi nhà văn William Shakespeare hoặc nhà thơ Alexander Pope. Nhưng từ năm ông Herschel khám phá ra hai mặt trăng cho tới năm 1852, chúng không hề có tên gọi như vậy mà chỉ được đánh số để nhận biết. Năm 1852 là một năm sau khi hai mặt trăng Ariel và Umbriel được phát hiện bởi William Lassell, John Herschel là con trai của William Herschel đề nghị được đặt tên các mặt trăng này theo văn học Anh quốc thay cho các tên gọi trong Thần thoại Hy Lạp.

+Anh Tuấn Nguyễn tham khảo từ Wikipedia Anh ngữ